Home   Η πόλη μας   Φυσιολατρικές διαδρομές γύρω από τη Νεάπολη

Φυσιολατρικές διαδρομές γύρω από τη Νεάπολη

Στη  Νεάπολη – κάτω από τη σκιά  του λόφου εκεί  που  άκμαζε  άλλοτε  κραταιά  η  ΔΡΗΡΟΣ (8ο -1ο π.Χ.), είναι η αφετηρία  μιας  ενδιαφέρουσας  διαδρομής. Μια  πορεία  που ξεδιπλώνεται από το  σήμερα  και μας  φέρνει  βήμα – βήμα στο παρελθόν. Τα  θρησκευτικά μνημεία – μοναστήρια, η παραδοσιακή  αρχιτεκτονική, οι ππαραδοσιακές  ασχολίες , οι λαϊκές  παραδόσεις, όλα  ξετυλίγονται μπροστά  στα  μάτια μας μέσα  από το  φυσικό τοπίο και  τον τρόπο ζωής  των  κατοίκων  της  περιοχής. Η  διαδρομή μας εξελίσσεται  μέσα στο μοσχοβόλημα της  φασκομηλιάς  και του κιτρινοφορεμένου  ασπάλαθου  που μάχεται  να  καταπατήσει  και το  υπόλοιπο  του  αραιοπερπατημένου τώρα  πια  ημιονικού δρόμου. Νεάπολη- Νικηθιανό – Κέραμος – Άγιος  Αντώνιος – Σύρμεσο – Δωριές – Καρύδι – Μ. Αρετίου – Χοντροβολάκοι – Σκινιάς, οικισμοί και  χωριά ,μοναστήρια και μετόχια. Πάνω από 50 μοναστήρια  υπάρχουν  στη  γύρω  περιοχή. Σε πολλά  διατηρούνται ακόμα  και  σήμερα μνημειακά  αρχιτεκτονικά σύνολα, είναι τα παλιά μοναστηριακά μετόχια  του  Άνω  Μεραμπέλου  που  εξελίχτηκαν  σε  χωριά. Ο  τόπος  τούτος – η βορειανατολική  γωνιά της Κρήτης  έχει τη δική της  γεωμορφολογία  και φυσιογνωμία. Η  ξερολιθιά κυριαρχεί  κυριαρχεί  στα  τραφογυρίσματα  των  καλλιεργειών , τις  λιθόστρωτες  διαδρομές, τις  ξερόστερνες , τα αλώνια, ως  τις  δετάδες  για  το  κράτημα  της  ρουσάς  πέτρας. Ασβέστης  και κοπανισμένο κεραμίδι  σιγούρεψαν  το  χτήρι  για  να  κρατήσει  το αναγκαίο  βρόχινο  νερό. Πετρώδης  και  άνυδρος μα  με  ξεχωριστή  ομορφιά  τούτος  ο  τόπος. Δύσκολη  η  ζωή  σε προηγούμενες  εποχές  που  ήταν  εξαρτημένη  από τη  σοδειά  του  κρασάμπελου, της  αμυγδαλιάς, της  ελιάς , των  δημητριακών , των  οσπρίων, του τρύγου της  μέλισσας, και της  τυροκομικής. Αποστάγματα  πολύτιμα  αυτού του τόπου  τα  αρτυμένα  από την αλμύρα  του  κρητικού πελάγους και του ιδρώτα  των  ανθρώπων  του, το λάδι, το γάλα, το μέλι, προϊόντα. Γέννημα  και  θρέμμα της  άνυδρης  ρουσάς  η  αμυγδαλόψυχα, οι βρώσιμες  ελιές, το πνιγούρι, και  το  ψωμί. Ποτισμένη  από την  αλμύρα η μοναδικής θρεπτικής  αξίας  φυτική  και  ζωίκή  βρώση. Οι  άνθρωποι  του  τόπου  με  τα  ρόδινα  μάγουλα  και  τις  ξερακιανές  με  τούτα  τα  εισοδήματα  θραφήκανε  και  επιβιώσανε  μέσα σε  δύσκολους  καιρούς. Είναι οι ίδιες  ανδρικές  κορμοστασιές  και  οι  τσιμπεροφορούσες γυναίκες που βλέπουμε φρεσκοζωγραφισμένες και  καδραρισμένες  στους  χρυσοστρωμένους  κάμπους  των  εικόνων  σε  βυζαντινές  εκκλησίες. Λένε  πως ο άνυδρος τόπος  έχει πιο έντονη  ζωή, η  ομορφιά  του είναι πιο λιτή  πιο προσιτή για να νοιώσεις ευχάριστες στιγμές  και  για  να  ανακαλύψεις  για  λίγο έστω  τη  χαμένη  ευτυχία. Από το Σκινιά η  θάλασσα και  η  ψαροταβέρνα  (στα  Βλυχάδια ή στο Γυαλό) είναι  κοντά, μη  διστάσετε  να τα απολαύσετε. Από τη  Νεάπολη, που είναι  κτισμένη  στην  περιοχή των  Καρυών, τόπου καταγωγής  του  Πάπα  Αλέξανδρου Ε’ (Μοναστήρι Αγ. Αντωνίου- Φραρώ), έδρα της  Μητρόπολης  Πέτρας και Χεροννήσου, πρωτεύουσας  του  νομού  Λασιθίου από το 1868 – 1904 ξεκινά  η  ποδηλατική  διαδρομή  μας. Πριν  από τη  Βουλισμένη – κάτω από τη γέφυρα της  Εθνικής  Οδού η  άσφαλτος  μας  οδηγεί  στη  Λατσίδα. Στο κέντρο περίπου του  χωριού κατηφορίζουμε  δεξιά  και  στην  έξοδο  του  στρίβουμε  αριστερά  και  συναντούμε  την  αρχή ενός  αξιόλογου φαραγγιού που  καταλήγει  στη  Μίλατο. Ακολουθώντας  το δρόμο συναντούμε τους  Αγορούς  και  μέσα  από το  επόμενο χωριό – Κουνάλι – ακολουθούμε αριστερά τον κατηφορικό  δρόμο για το Σπήλαιο της  Μιλάτου  με  θέα το  Κρητικό  πέλαγος. Το σπήλαιο  της  Μιλάτου είναι από τους  σημαντικότερους  σταθμούς  της  νεώτερης  ιστορίας  (1823) τόπος  αυτοθυσίας  για  τον  ντόπιο  άμαχο πληθυσμό. Μετά  την  επίσκεψη  μας  στο  Σπήλαιο  κατηφορίζουμε  και  σε  λίγο βρισκόμαστε  μέσα από λιόφυτα  στη  Μίλατο και  στην  τουριστική  της  παραλία. Ο  Μινωϊκός  οικισμός  δυτικά , ο γεωμετρικός  ανατολικά και  οι  δρόμοι  του  χωριού  με  τα  παραδοσιακά  κτίσματα είναι  σημάδια  της  πρώϊμης  ανθρώπινης  παρουσίας  και του βιοτικού  επιπέδου  των  συγχρονων  κατοίκων  του. Ανηφορίζουμε  νοτιοδυτικά  και  σε  λίγο απλώνεται  χαμηλότερα  μπροστά  μας  ο  κατάφυτος  κάμπος  με το  παλιό  και  το  νέο  Σίσι  που κολυμπά  στο  πράσινο  της  ελιάς  και  στο  κρητικό πέλαγος  αντίστοιχα. Εγκαταλείπουμε  την  παραλία  και  ανηφορικά  νότια  φθάνοντας  στην  παλιά  εθνική  οδό  στρίβουμε  αριστερά  για  το  φαράγγι  του  Σελιναριού με το ομώνυμο  Μοναστήρι  του  Αγίου  Γεώργίου. Οι  βραχώδεις  προεξοχές  κρέμονται  πάνω  από τα  κεφάλια  μας γύρω από τις οποίες  περιφέρονται  πολλές  φορές  ζευγάρια  γυπαετών. Μετά  την  επίσκεψη  στο γαληνεμένο  Μοναστήρι  οι  συνεχείς  στροφές  στον  παλιό  δρόμο  -  αριστερά  από τη  νέα  εθνική  οδό μας  φέρνουν  στο  κεφαλοχώρι  Βραχάσι. Πάνω από το χωριό  υψώνεται ο  Ανάβλοχος  που  δεσπόζει  σε  ολόκληρη την  περιοχή  όπως  συνέβαινε  με  όλα  τα  Μινωϊκά  Ιερά  κορυφής. Θα  ήταν  παράληψη να  μην  δοκιμάσουμε  την  παραδοσιακή  κρητική  κουζίνα  και  τους  μεζέδες  στον «πλάτανο», στην  μικρή  πλατεία, στη μέση του χωριού. Η περιδιάβαση στα ανηφορικά  δρομάκια του  χωριού και η  επίσκεψη στις  παλιές  εκκλησίες  αξίζουν τον  κόπο. Ένα  χιλιόμετρο ανατολικά του Βραχασίου απολαμβάνουμε  το ωραιότερο πανόραμα  της  κοιλάδας του  Μεραμπέλου. Κατηφορίζοντας συνεχώς  ξαναγυρίζουμε  στη Λατσίδα, στη  Βουλισμένη  και στη  Νεάπολη  απ’ όπου  ξεκινήσαμε. Αν βρεθείτε  εδώ το  απόγευμα  της  δεύτερης  Κυριακής  του  Μάη, ελάτε  στην Παναγία  τη  Βιγλιώτισα, πάνω  από τη Βουλισμένη «για τη  γιορτή  της  Μάννας». Από τον  Άγιο  Νικόλαο (νέα  ή  παλιά  εθνική οδό ) πρώτος  σταθμός  είναι το χωριό Λίμνες με  τα παραδοσιακά  επαγγέλματα, τους  καφενέδες  και  τις  κεραμοσκεπές. Από το  Νικηθιανό ανηφορίζουμε  στο υψίπεδο της  Φουρνής  αφήνοντας  αριστερά  μας  την  κορφοστηλομένη  Αρχαία  Δρήρο  με  τον  Άγιο  Αντώνιο, βιγλάτορα  στην  κορφή  του  λόφου. Μετά τη  Φουρνή  ακολουθούμε αριστερά  τη  διακλάδωση  του  δρόμου. Προσπερνώντας  τα  χωριά  Σύρμεσο, Δωριές, Καρύδι, και τη Μονή  Αρετίου αγναντεύουμε το  κρητικό πέλαγος. Mετά το κατηφόρισμα η άσφαλτος απλώνεται  παράλληλα με τη θάλασσα και ανατολικά. Αγαλιανό, Βάλτος, Σκινιάς, Λούμα, Σέλλες, Βρουχάς, χαρακωμένος από φαράγγια τόπος. Το ξεροψημένο στον πετρόφουρνο ψωμί  κάνει  αναγκαστική  τη στάση μας αν πέσουμε στο ξεφούρνισμα. Με το Βρουχά στην πλάτη μας προβάλλει βουτηγμένη στο Μεραμπελιώτικο κόλπο η  Σπιναλόγκα – «το μεγάλο Αγκάθι» – η αιχμή του δόρατος  μπροστά από τη μακρόσυρτη Κολοκύθα. Ακολουθεί η Πλάκα, το χωριό «σκαλοπάτι» για το πέρασμα του επισκέπτη στην ηρωϊκή και μαρτυρική άλλοτε, μα τουριστικά και πολιτιστικά αξιοποιμένη σήμερα βραχονησίδα. Η παραδεισένιας ομορφιάς  Ελούντα προφυλαγμένη  από τη  μακρόσυρτη  Κολοκύθα βρίσκεται  πάντα σε  τουριστική ακμή. Ανηφορίζοντας  στα Λενικά (Ελληνικά) απολαμβάνουμε  το  πανόραμα  της  πόλης από όπου ξεκίνησε το τοτριστικό ρεύμα  της  Μεγαλονήσου, «τη  Βενετία της  Κρήτης», τον  Άγιο Νικόλαο. Διανύοντας  λιγότερα από 15 χλμ με  αυτοκίνητο από τον Άγιο Νικόλαο φτάνουμε  στο χωριό Λίμνες , από όπου ξεκινά η πεζοπορία μας  σε  μια ιδιαίτερα  όμορφη  περιοχή. Δίπλα  από την  εθνική  οδό, δεξιά στην  βραχώδη  ασβεστολιθική  πλαγιά εξελίσσεται μια  όμορφη λιθόστρωτη  διαδρομή. Περπατούμε μέσα σε περιβάλλον γεμάτο από μεθυστικά αρώματα  του φασκόμηλου  και της ρίγανης  που αρκούνται  στο λιγοστό  χώμα του πετρώδη  τόπου. Προσπαθούμε  να  σταθεροποιήσουμε την  αναπνοή  μας την  ώρα  που οι  ηλιακτίνες  ξεχύνονται  πάνω από  τη «Μάχα» για να ζεστάνουν τις δροσοποτισμένες  Λίμνες. Χαρά θεού το σωπάτισμα  προς την  τριβαξώνα. Η  Δρήρος  κορφοστολισμένη  στα  δυτικά, η  Φουρνή απλωμένη  καταμεσή  και ανατολικά  του  υψιπέδου της  διατηρεί υποδειγματικά  την παραδοσιακή  αρχιτεκτονική της και  δείχνει το  μορφωτικό και  πολιτιστικό επίπεδο της. Αξίζει το περπάτημα στους φιδόσυρτους δρόμους  που φαρδαίνουν γύρω από  πρωτότυπης  αρχιτεκτονικής  βυζαντινές  ιστορημένες εκκλησίες. Το  λαογραφικό  Μουσείο και το παλιό  επισκοπικό συγκρότημα  αξίζουν  όπως και η  επαφή με τον απλό κόσμο την προσοχή μας. Κατευθυνόμαστε  νότια της  Φουρνής μέσα από το  λιθόστρωτο δρόμο που οριοθετείται  σχεδόν σε όλο  το μήκος  του προς τον Άγιο  Ιωάννη (Λουσέστο) από ξερολιθιά. Το ψηλότερο σημείο του λόφου μας αποκαλύπτει  νότια  την  απομονωμένη  από τα  γύρω υψώματα  περιοχή της Αγίας  Πελαγίας. Οι λιγοστοί  κάτοικοι  στον  Άγιο Ιωάννη  περιμένουν  την  παρέα  μας  για  ένα  καφέ  και λίγη  κουβέντα. Πιο χαμηλά , κρυμμένη λες  στο βαθύτερο  σημείο, απλώνεται η  Αγία  Πελαγία  και είναι  πάντα  έτοιμη να μας προσφέρει ρακί  με τον  απαραίτητο μεζέ  στο παραδοσιακό  καφενείο. Η  πορεία μας  στη  συνέχεια  προσανατολίζεται  δυτικά αφήνουμε  αριστερά  μας  την  εκκλησία  του  Αγίου  Λουκά, τους  αραδιασμένους σε δυο ράχες  νοτικούς  και  βορνούς  ανεμόμυλους  και τον αγιογραφημένο  Άγιο Ιωάννη – θεολόγο, δεξιά  πριν  τις  Λίμνες. Ειδικά η  αγιογραφία  με την απεικόνηση  του ομώνυμου αγίου όπως  και  κάπειες  άλλες  είναι ιδιαίτερης  αισθητικής  αξίας. Ο  ασφάλτινος  δρόμος  παράλληλα  με  την εθνική  οδό , που περνά κάτω από  μικρή γέφυρα  μας  φέρνει  για  το  αναγκαίο γεύμα  στα  γραφικά  δρομάκια  των  Λιμνών  με  τα  παραδοσιακά  επαγγέλματα. Αντιστρέφοντας  την  πρωϊνή  αυτοκινούμενη  διαδρομή μας  επιστρέφουμε  στον  Άγιο  Νικόλαο.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*